Po pierwsze, może ją praktycznie wykorzystać w w swojej codziennej pracy. Analiza transakcyjna w prosty sposób nazywa i opisuje złożoność myśli i zachowań człowieka. Rozwija samoświadomość, pozwala lepiej zrozumieć innych oraz daje cenny wgląd w złożoność relacji interpersonalnych.

O tym jak ważna jest relacja w kontekście edukacji mówi się coraz głośniej. Rozumiem to doskonale jako coach i nauczyciel. I chociaż jako coach nigdy nie jestem nauczycielem, jako nauczyciel zawsze jestem coachem. Mam to szczęście, że w swojej nauczycielskiej praktyce mogę łączyć jedno i drugie. W zasadzie, coaching i teachnig łączą się samoistnie, w obu najważniejsza jest relacja. Bez dobrej, wspierającej relacji nie ma procesu coachingowego i nie ma uczenia się. Przekonuje się o tym coraz więcej nauczycieli, którzy w imię budowania dobrych i wartościowych relacji z uczniami mają chęć i odwagę pytać siebie: “Czy moja klasa jest miejscem do którego uczniowie chętnie przychodzą i w którym czują się bezpiecznie? Czy ucząc się chętnie podejmują próby i nie boją się popełniać błędów? Czy potrafią mówić otwarcie o tym co czują i myślą? W jaki sposób okazuję uczniom swoje zainteresowanie? Czy zawsze odnoszę się do nich z troską, szacunkiem i zrozumieniem?”  Przyznaję, że jako nauczyciel, nie na wszystkie pytania mogę szczerze odpowiedzieć,“tak”. Codziennie wpadam w pułapki własnych niedoskonałości, mam na koncie całe mnóstwo niepoprawnych zachowań, nieudolnych gier, przerwanych transakcji i empatycznych porażek. Jestem tylko człowiekiem, daje sobie prawo do słabości, ale jednocześnie nie zwalnia mnie to z odpowiedzialności za pracę nad sobą. Stąd moja fascynacja analizą transakcyjną, stworzoną przez amerykańskiego psychiatrę Erica Berne’a.

Pierwotnie rozwijana jako szkoła psychoterapii, analiza transakcyjna w obszarze edukacji jest w Polsce wciąż mało znana, jednak projekty realizowane w różnych krajach na świecie potwierdzają, że przyglądanie się sytuacjom pedagogicznym z perspektywy stanów Ja, pozycji życiowych, transakcji, gier czy skryptów, przyczynia się do lepszego poznania i zrozumienia siebie, uczniów oraz samego procesu uczenia się i nauczania.

Na początek spójrzmy co dzieje się w klasie przez pryzmat dwóch kluczowych koncepcji AT; stanów Ja i znaków rozpoznania.

Stany Ja – podstawowa i najważniejsza koncepcja analizy transakcyjnej, która daje cenny wgląd w postawy i zachowania jakie najczęściej przyjmujemy w relacji z uczniami. Model funkcjonalny Stanów Ja pozwala zaobserwować czy umiejętnie, adekwatnie do sytuacji wykorzystujemy różne Stany Ja. Świadomość Stanów Ja oraz elastyczność w ich wykorzystywaniu, pomaga nam w wielu aspektach naszej pracy, pozwala utrzymać dyscyplinę w klasie, udzielać pomocy i wsparcia w sytuacjach, gdy uczeń ich potrzebuje, otwiera na poszukiwanie nowych rozwiązań, czy wreszcie chroni przed wymiernymi lub psychologicznymi stratami, które mogą przyczynić się do pogorszenia naszych relacji z uczniami.

Znaki rozpoznania – w swojej teorii Berne określił, że jedną z najsilniejszych potrzeb człowieka, jest potrzeba bycia zauważonym. Niezaspokojona, zaburza zdrowe funkcjonowanie, dlatego przejawy złego zachowania w klasie są często sposobem, w jaki uczniowie próbują zwróć na siebie uwagę nauczyciela. Nawet negatywny znak rozpoznania, jest bowiem lepszy niż jego brak. Wszystkie znaki rozpoznania jakie dajemy uczniom mają dużą wartość rozwojową, bezwarunkowe wzmacniają samoakceptację i uczą wiary w siebie, warunkowe kształtują samoocenę, pozwalają ocenić własne kompetencje i możliwości. Nieświadomie i nieumiejętnie wykorzystywanie znaków rozpoznania nie sprzyja budowaniu relacji, może być dla uczniów bolesne i wpływać negatywnie na ich obraz siebie i świata.

Powyższe przykłady zaledwie sygnalizują temat edukacyjnej analizy transakcyjnej, ale mogą skłonić do tego, żeby sięgnąć po więcej. Zachęcam, bo warto.

#odRelacjiDoEdukacji

0 komentarzy:

Dodaj komentarz

Chcesz się przyłączyć do dyskusji?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *